Jozua
1-4 De HEERE zegt Jozua het land toe 5-9 Bemoediging en vermaning 10-11 Opdracht aan de beambten 12-15 De tweeënhalve stam 16-18 De bereidheid van het volk
De HEERE zegt Jozua het land toe

1Het gebeurde na de dood van Mozes, de dienaar van de HEERE, dat de HEERE tegen Jozua, de zoon van Nun, de dienaar van Mozes, zei: 2Mijn dienaar Mozes is gestorven. Nu dan, sta op, steek deze Jordaan over, u en heel dit volk, naar het land dat Ik aan hen, de Israëlieten, ga geven. 3Elke plaats die uw voetzool betreedt, heb Ik u gegeven, overeenkomstig wat Ik tot Mozes gesproken heb. 4Van de woestijn en deze Libanon af tot aan de grote rivier, de rivier de Eufraat, heel het land van de Hethieten, en tot de Grote Zee, waar de zon ondergaat, zal uw gebied zijn.

Voordat het land kan worden binnengetrokken, is de dood van Mozes nodig. Het is niet naar Gods bedoeling dat Zijn volk de zegen beërft in verbinding met Mozes, dat wil zeggen op de grondslag van de wet. Ook de christen wordt niet in het bezit van de zegen gesteld door de wet. Het ontvangen van elke zegen vindt plaats op de grondslag van genade. Het bewustzijn daarvan geeft kracht om de nieuwe Leider, de opgestane en verheerlijkte Christus, te volgen.

Toch is er na de dood van Mozes nog sprake van een zekere verbinding tussen Mozes en Jozua. Jozua wordt hier, na de dood van Mozes, ook nog “de dienaar van Mozes” genoemd. De naam van ‘Mozes’ komt nog rond de zestig keer in het boek Jozua voor. Mozes behoudt zijn plaats, echter niet als een levende middelaar, maar als het geschreven Woord van God.

De Geest is, na het heengaan van de Heer Jezus naar de hemel, dat wil zeggen na Diens verheerlijking, als de Dienaar van de Heer Jezus op aarde gekomen (Jh 7:3939Dit nu zei Hij van de Geest, Die zij die in Hem geloven, zouden ontvangen; want [de] Geest was [er] nog niet, omdat Jezus nog niet was verheerlijkt.). Alles wat Hij op aarde aan Gods volk laat zien, neemt Hij uit alles wat van de Heer Jezus is om het ons te verkondigen (Jh 16:1414Hij zal Mij verheerlijken, want Hij zal uit het Mijne nemen en het u verkondigen.). De Heilige Geest neemt de plaats van Dienaar in. Hij wil ons de vruchten van het beloofde land tonen. Daarvoor gebruikt Hij het geschreven Woord.

Alles wat Mozes van Gods kant heeft bevolen, zijn duidelijk woorden van God. Jozua stelt de kracht voor die het volk ter beschikking staat om wat beloofd is in bezit te nemen. De gelovige bezit Gods Woord. De Heilige Geest geeft de gelovige de kracht om de hemelse zegeningen binnen te gaan en ze in bezit te nemen.

Kanaän is een beeld van de hemel. Dat is wel bekend. Maar vaak denkt men er dan alleen aan dat we daarin ingaan als we dit aardse leven verlaten. Als dat zo zou zijn, kunnen we met het grootste deel van het boek niets beginnen. Hoe moeten we dan over de strijd denken? We zijn in een boek van strijd die nodig is om het land te veroveren. Zonder strijd geen land. Dat kan nooit op het ontslapen van de gelovige slaan, want als de gelovige ontslaapt, is er direct rust. Bij ontrouw kan het volk weer uit het land verdreven worden, wat ook onmogelijk gezegd kan worden van een gelovige die na het ontslapen naar de hemel – beter: het paradijs – is gegaan.

De nieuwtestamentische tegenhanger van het boek Jozua is de brief aan de Efeziërs. Daarin wordt tegen ons gezegd dat we in de Heer Jezus in de hemelse gewesten zijn en dat we door onze verbinding met Hem delen in alles wat Zijn deel is op grond van Zijn werk op het kruis. Het land is de hemelse atmosfeer waarin we ons nu al bevinden en waar we alles mogen genieten wat we in Christus hebben ontvangen. Alle zegeningen die we hebben ontvangen, staan in verbinding met een hemelse Christus. Wij, de gelovigen van de gemeente, zijn Zijn lichaam. Wij zijn al in de hemel omdat wij in Hem zijn. Maar in het boek Jozua gaat het erom dat we, wat we in beginsel al bezitten, daadwerkelijk in bezit nemen en erin gaan wonen.

Het land is een geschenk van God aan Zijn volk. Hij geeft het hun, of beter “heb Ik u gegeven” (vers 33Elke plaats die uw voetzool betreedt, heb Ik u gegeven, overeenkomstig wat Ik tot Mozes gesproken heb.), want het is een raadsbesluit van God en dan staat het vast. Dan is er geen sprake van wat Hij gaat geven, maar van wat Hij al gegeven heeft. Wat Zijn volk moet doen, is het in bezit nemen. Je kunt weten dat je rijk bent door een erfenis die je hebt gekregen. Toch heb je er niets aan als je die erfenis niet in bezit neemt en ervan geniet. Zo is het met onze geestelijke rijkdommen. Ze zijn ons eigendom, maar om ervan te genieten moeten we ze in bezit nemen door onze voet erop te zetten (Dt 11:2424Elke plaats die uw voetzool betreedt, zal van u zijn; vanaf de woestijn en de Libanon, vanaf de rivier, de rivier de Eufraat, tot aan de zee in het westen zal uw gebied zich uitstrekken.).

De enige manier om het land binnen te gaan is door de Jordaan. De Jordaan is, zoals gezegd, de doodsrivier. Maar zoals het ingaan in het land niet gebeurt door het lichamelijk sterven van de gelovige, zo stelt het gaan door de Jordaan ook niet het lichamelijk sterven van de gelovige voor. De Jordaan stelt de dood en opstanding van Christus voor. Door de dood en opstanding van Christus is de gelovige nu in de hemelse gewesten. Om de zegeningen die daar zijn daadwerkelijk te genieten, moet de gelovige zich bewust zijn dat hij met Christus is gestorven en opgestaan (Ef 2:4-64Maar God, Die rijk is aan barmhartigheid, heeft ons vanwege Zijn grote liefde waarmee Hij ons heeft liefgehad,5toen ook wij dood waren in de overtredingen, levend gemaakt met Christus (uit genade bent u behouden),6en heeft [ons] mee opgewekt en mee doen zitten in de hemelse [gewesten] in Christus Jezus,).

Het land is geweldig. Zoals het hier wordt voorgesteld (vers 44Van de woestijn en deze Libanon af tot aan de grote rivier, de rivier de Eufraat, heel het land van de Hethieten, en tot de Grote Zee, waar de zon ondergaat, zal uw gebied zijn.), heeft Israël het nooit bezeten. Aan het einde van het boek is er nog veel land over. Dat geldt ook voor ons. Er blijft altijd nieuw terrein in bezit te nemen. “Wij kennen ten dele” (1Ko 13:99Want wij kennen ten dele en wij profeteren ten dele,) en nemen ten dele in bezit. Als met de komst van de Heer “het volmaakte is gekomen” (1Ko 13:1010maar wanneer het volmaakte is gekomen, zal wat ten dele is, tenietgedaan worden.), zullen we de omvang van onze zegeningen beter overzien.

De grenzen van het land worden gevormd door een “woestijn” in het zuiden, de grote berg ”Libanon” in het noorden, “de grote rivier, de rivier de Eufraat” in het oosten en “de Grote Zee” in het westen. Daartussen wonen “de Hethieten”. Zij zijn een van de zeven volken die in Kanaän wonen en in hen worden al die volken voorgesteld. Zij worden hier als enige genoemd, waarschijnlijk omdat zij de meest geduchte vijanden zijn.

De grenzen geven aan wat buiten het beloofde land ligt en waarop het volk daarom niet de voet moet zetten. Deze grenzen stellen de verschillende karaktertrekken van de wereld voor: de dorheid van de woestijn, macht gesymboliseerd door een berg, voorspoed gesymboliseerd door een rivier en woelingen en beproevingen voorgesteld in de zee. De gelovige moet ervoor oppassen dat hij niet over deze grenzen heen gaat.

Wij zijn ook zwak in de strijd. Het is een groot voorrecht om Gods Woord te lezen en biddend te bestuderen om al die zegeningen in ons hart op te nemen en in ons leven uit te werken. We mogen daarbij dankbaar gebruikmaken van commentaren waarin anderen vertellen wat zij aan zegeningen hebben ontdekt en genoten.

Er is ook een andere kant. De vijand zit niet stil en wil ons uit het land verdrijven. Dat zien we in het handelen van de koningen van Kanaän. De vijand roert zich als hij ons influistert onze tijd niet aan bijbelstudie te wijden omdat er andere, belangrijkere dingen zijn. Of hij tracht ons tot zonde te verleiden. Hij zal er alles aan doen ons weg te houden van bezig te zijn met de verheerlijkte Heer in de hemel.

Gelukkig zijn we niet aan de vijand overgeleverd. We hebben de ware Jozua, dat is Christus door Zijn Geest, bij ons. Als we voor de Geest zaaien, zullen we de vruchten van het land oogsten. Die vrucht is het eeuwige leven: Wie voor de Geest zaait, zal uit de Geest eeuwig leven oogsten” (Gl 6:8b8Want wie voor zijn eigen vlees zaait, zal uit het vlees verderf oogsten; maar wie voor de Geest zaait, zal uit de Geest eeuwig leven oogsten.).


Bemoediging en vermaning

5Niemand zal tegenover u standhouden al de dagen van uw leven. Zoals Ik met Mozes geweest ben, zal Ik met u zijn. Ik zal u niet loslaten en u niet verlaten. 6Wees sterk en moedig, want ú zult dit volk het land dat Ik hun vaderen gezworen heb hun te geven, in erfbezit laten nemen. 7Alleen, wees sterk en zeer moedig, door nauwlettend te handelen overeenkomstig heel de wet die Mozes, Mijn dienaar, u geboden heeft. Wijk daar niet van af, naar rechts of naar links, opdat u verstandig zult handelen overal waar u gaat. 8Dit boek met deze wet mag niet wijken uit uw mond, maar u moet het dag en nacht overdenken, zodat u nauwlettend zult handelen overeenkomstig alles wat daarin geschreven staat. Dan immers zult u uw wegen voorspoedig maken en dan zult u verstandig handelen. 9Heb Ik het u niet geboden? Wees sterk en moedig, schrik niet en wees niet ontsteld, want de HEERE, uw God, is met u, overal waar u heen gaat.

God heeft beloofd Zijn volk het land te geven. Dat neemt echter niet weg dat iedere Israëliet zich ervoor moet inzetten om het land te veroveren. God wil dat Zijn volk zich ervoor inspant, terwijl Hij aan het volk de kracht geeft voor de strijd. God neemt het land in bezit door Zijn volk het te laten veroveren.

Als wij onze zegeningen in bezit willen nemen, zullen we tegenstand ontmoeten. Op het terrein waar onze zegeningen zich bevinden, bevinden zich ook vijanden die willen verhinderen dat wij onze zegeningen in bezit nemen. Overal, waar we onze voet op willen zetten, zal een vijand opduiken. Daarom klinkt de bemoediging dat de Heer Zelf met ons is (Dt 31:88De HEERE nu is het Die voor u uit gaat. Hij zal met u zijn. Hij zal u niet loslaten en u niet verlaten. Wees niet bevreesd en wees niet ontsteld.).

Hoewel Jozua een moedig man is, wordt hij toch bemoedigd. Hij heeft met een machtige vijand te maken die niet moet worden onderschat. De bemoediging komt tot ons, niet tot de Heer Jezus of de Geest, maar tot ons in wie de Geest woont. Hij is met Zijn Geest bij ons op aarde en Hij is onze Hogepriester in de hemel.

Hij zal ons niet “loslaten”. Dat wil zeggen dat Hij niet zal falen en ons dus nooit zal teleurstellen. Hij zal ons niet “verlaten”. Dat wil zeggen dat Hij ons er nooit alleen voor zal laten staan. Deze belofte is van algemene toepassing op de gelovigen met het oog op de dagelijkse wandel en wat daarvoor nodig is: Want Hijzelf heeft gezegd: ‘Ik zal u geenszins begeven en u geenszins verlaten.’” (Hb 13:5b5Laat uw wandel zonder geldzucht zijn en weest tevreden met wat u hebt; want Hijzelf heeft gezegd: ‘Ik zal u geenszins begeven en u geenszins verlaten’,).

Hij geeft nog een middel tot overwinning op de vijand en dat is het Woord van God, voorgesteld in de wet. We moeten het Woord naspeuren om onze zegeningen te leren kennen, maar hier gaat het erom dat we het Woord gehoorzamen. Als we dat niet doen, is er geen kracht om de vijand te bestrijden. Er mag in onze wapenrusting geen opening zijn waar de vijand zijn pijl op kan richten. We moeten het Woord overpeinzen, niet om daarmee in de eerste plaats anderen te dienen, maar om voor onszelf te weten hoe de Heer wil dat we leven.

Jozua heeft een verantwoordelijke taak. Hij is de leider van een groot volk. Hij kan dat volk alleen goed besturen als hij zichzelf ook goed laat besturen door het gezag dat weer boven hem staat. Daarom moet hij luisteren naar Gods Woord. Dan zullen de orders en rechtspraak uit zijn mond het volk op de juiste weg leiden.

”Niet wijken uit uw mond” wil zeggen dat we Gods Woord tot onze woorden maken en we niet onze eigen gedachten willen verwoorden (Js 8:2020[Terug] naar de wet en het getuigenis! Als zij niet overeenkomstig dit woord spreken, zal er voor hen geen dageraad zijn.). Dit kan alleen als we vreugde vinden in het Woord en dat “dag en nacht” overdenken (Ps 1:22maar die zijn vreugde vindt in de wet van de HEERE
en Zijn wet dag en nacht overdenkt.
)
. Dan zal “het Woord van Christus rijkelijk” in ons wonen (Ko 3:16a16Laat het Woord van Christus rijkelijk in u wonen, terwijl u in alle wijsheid elkaar leert en terechtwijst met psalmen, lofzangen en geestelijke liederen [en] in <de> genade zingt in uw harten voor God.). Overdenken is niet een hoofdstuk of een vers lezen in onze stille tijd en dat dan als een soort mascotte de hele dag met ons meedragen. Het is een volledig beslag van het Woord op ons hele leven, zodat al onze activiteiten erdoor worden bestuurd. Dan zullen we voorspoedig zijn en ons doel bereiken.

Als we Gods Woord overdenken, horen we dat God gebiedt dat we sterk en moedig zullen zijn. We hebben geen reden om bang te zijn als de almachtige God bij ons is. God heeft Zijn toezegging gedaan ons het land te geven. Dan is het een belediging voor Hem als we daaraan gaan twijfelen.


Opdracht aan de beambten

10Toen gebood Jozua de beambten van het volk: 11Ga midden door het kamp en gebied het volk: Maak proviand voor u klaar, want nog binnen drie dagen zult u deze [rivier, de] Jordaan, oversteken, zodat u kunt binnengaan om het land in bezit te nemen dat de HEERE, uw God, u geeft om in bezit te nemen.

Jozua gehoorzaamt direct. Het volk moet zich voorbereiden op de doortocht door de Jordaan. Met die boodschap stuurt Jozua de beambten tot het volk. Hij geeft geen aanwijzingen over de manier waarop het volk door de Jordaan zal gaan. Hij heeft gezien hoe de HEERE veertig jaar geleden de Schelfzee heeft geopend, en hij vertrouwt erop dat met de Jordaan hetzelfde zal gebeuren. Daarom zegt hij vol geloof dat ze over drie dagen de Jordaan zullen oversteken.

Hij is, samen met Kaleb, de oudste van het volk. Maar zijn geloof en enthousiasme voor het land zijn niet verminderd. Na het verkennen van het land heeft hij het volk destijds aangemoedigd op de HEERE te vertrouwen – wat ze toen niet hebben gedaan. Net als toen spreekt hij nu vol zekerheid en vuur tot zijn veel jongere volksgenoten over het oversteken van de Jordaan om het land in bezit te gaan nemen.

De voorbereiding moet drie dagen duren. De periode van ’drie dagen’ kunnen we vaak verbinden met de opstanding van de Heer Jezus. Hij is immers op de derde dag opgestaan, waardoor Hij het bewijs heeft geleverd dat Hij de dood heeft overwonnen. De doortocht vindt op die derde dag plaats. De twee voorgaande dagen zijn dagen van voorbereiding.

Met het oog op de doortocht moeten ze proviand, dat is voedsel, klaarmaken. Dat voedsel wordt niet door de beambten gegeven. Het volk moet daar zelf voor zorgen. Dit spreekt ervan dat wij geestelijk voedsel tot ons moeten nemen om de doortocht te kunnen aanvangen. Het betekent hier dat wij bezig zijn met en nadenken over de betekenis van de dood en opstanding van de Heer Jezus en onze dood en opstanding met Hem, waardoor we het ons eigen maken.


De tweeënhalve stam

12En tegen de Rubenieten, de Gadieten en de halve stam Manasse zei Jozua: 13Denk aan het woord dat Mozes, de dienaar van de HEERE, u geboden heeft: De HEERE, uw God, geeft u rust, en Hij geeft u dit land. 14Uw vrouwen, uw kleine kinderen en uw vee zullen in het land blijven dat Mozes u aan deze zijde van de Jordaan gegeven heeft. Maar ú moet in slagorde oversteken, voor uw broeders uit, alle strijdbare helden, en u moet hen helpen, 15totdat de HEERE aan uw broeders rust geeft zoals aan u, en ook zij het land in bezit nemen dat de HEERE, uw God, hun geeft. Dan mag u terugkeren naar het land van uw bezit en mag u het in bezit nemen, [namelijk het land] dat Mozes, de dienaar van de HEERE, u gegeven heeft, aan deze zijde van de Jordaan, waar de zon opkomt.

Na de reis door de woestijn, bij het naderen van het land, is het volk op bevel van God ermee begonnen het Overjordaanse te erven. Daarmee hebben “de Rubenieten, de Gadieten en de halve stam Manasse” genoegen genomen en gezegd dat ze niet mee het land in willen. Dit is echter niet in overeenstemming met de bedoeling van God. Het Overjordaanse is niet het beloofde land. Het is niet het land dat door Jozua is veroverd. Het is niet de plaats van het getuigenis van de kracht van Gods Geest.

Het Overjordaanse is een gebied dat zegeningen op aarde voorstelt die we ook dankbaar uit Gods hand ontvangen, maar niet om daarmee alleen tevreden te zijn. Talloze christenen nemen genoegen met de aardse zegeningen, zonder dat ze enig idee van de ware zegeningen van de christen hebben.

Deze stammen hebben toestemming gekregen in het Overjordaanse te wonen op voorwaarde dat ze meegaan om het land te veroveren. Dat hebben ze beloofd (Nm 32:31-3331De nakomelingen van Gad en de nakomelingen van Ruben antwoordden: Wat de HEERE tot uw dienaren gesproken heeft, dat zullen wij doen.32Wij zullen zelf toegerust [voor de strijd] oversteken naar het land Kanaän, voor het aangezicht van de HEERE, maar ons eigen erfelijk bezit zullen wij aan deze kant van de Jordaan hebben.33Toen gaf Mozes aan hen, aan de nakomelingen van Gad, aan de nakomelingen van Ruben en aan de halve stam Manasse, de zoon van Jozef, het koninkrijk van Sihon, de koning van de Amorieten, en het koninkrijk van Og, de koning van Basan, het land met de steden in hun gebieden, de steden van het land rondom.). Nu gaan ze mee het land in, zelfs in de voorste gelederen. Ze zullen meehelpen het land te veroveren, maar als ze daarmee klaar zijn, zullen ze teruggaan naar hun erfdeel.

Het spreekt van gelovigen die wel eens strijden voor de zegeningen, maar toch vooral genieten van de rust in hun familie en werk, dankbaar voor alles wat de Heer daarin gegeven heeft. Alleen de mannen trekken over, terwijl ze hun vrouwen en kinderen achterlaten. Zij hebben, geestelijk gesproken, nooit iets begrepen van het met Christus gestorven en opgestaan zijn. Deze stammen worden later als eersten in de verstrooiing gevoerd.

Het oversteken van de Jordaan van deze tweeënhalve stam stelt in beeld de christen voor die gelooft in het feit van de dood en opstanding van Christus, maar voor wie dit feit geen uitwerking heeft in het geloofsleven. Zulke christenen zullen strijden tegen het opkomende ongeloof en de macht van de satan die in de wereld werkzaam is, zonder zich echter te realiseren dat de strijd zich feitelijk in de hemelse gewesten afspeelt.


De bereidheid van het volk

16Toen antwoordden zij Jozua: Alles wat u ons geboden hebt, zullen wij doen, en overal waar u ons heen zult sturen, zullen wij gaan. 17Zoals wij in alles naar Mozes hebben geluisterd, zo zullen wij naar u luisteren. Alleen, moge de HEERE, uw God, met u zijn, zoals Hij met Mozes geweest is! 18Iedereen die aan uw bevel ongehoorzaam is en niet luistert naar uw woorden in alles wat u hem gebieden zult, moet gedood worden. Alleen, wees sterk en moedig!

Het lijkt erop dat wat hier wordt gezegd, wordt gezegd door het hele volk en niet alleen door de tweeënhalve stam. Zij erkennen allen van harte het leiderschap van Jozua als de opvolger van Mozes en spreken hun onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan hem uit. Ze zullen zonder tegenwerping doen wat hij van hen vraagt en daarheen gaan waarheen hij wil dat zij gaan. Het hele volk wenst Jozua toe dat de HEERE, zijn God, met hem is, zoals Hij met Mozes geweest is. Hiermee tonen zij aan dat ook voor hen de kracht voor de strijd bij de HEERE ligt.

Het erkennen van leiderschap is ook in de gemeente belangrijk (1Th 5:1212Wij nu vragen u, broeders, hen te erkennen die onder u arbeiden en u leiding geven in [de] Heer en u terechtwijzen,). Het gaat niet om het erkennen van door mensen aangestelde leiders. Zulke leiders kent Gods Woord niet (vgl. Gl 1:11Paulus, apostel, niet vanwege mensen, ook niet door een mens, maar door Jezus Christus en God [de] Vader, Die Hem uit [de] doden heeft opgewekt,). God geeft leiders die door Hemzelf zijn gevormd.

Er is bij de tweeënhalve stam geen enkele poging zich aan hun eerdere belofte, gedaan aan Mozes, te onttrekken. Ze spreken goede, eerlijke en behartigenswaardige woorden. Het getuigt van hoogmoed als wij op hen neerzien omdat zij alleen meegaan voor de strijd om het land en niet voor het bezit ervan. De vraag is of wij wel de strijd aangaan om het land in bezit te nemen. Hoewel zij in het delen van de verlangens van God voor ons geen voorbeeld zijn, zijn zij het wel terdege in de strijd.


Lees verder